Suudi Arabistan, yapay genel zekâ çağına insan ve teknoloji yatırımıyla hazırlanıyor

Dünyada yapay zekâ teknolojilerinin hızlı gelişimi sürerken, insan benzeri çoklu bilişsel görevleri yerine getirebilecek yapay genel zekâya (AGI) ulaşma olasılığı da giderek daha fazla tartışılıyor. Bu çerçevede Suudi Arabistan, ulusal yapay zekâ ekosistemini geliştirmeye devam ediyor; yerli teknolojilerin ve modellerin benimsenmesi, bilişim altyapısı ve veri merkezlerinin güçlendirilmesi, insan kaynağının yetiştirilmesi ile yönetişim ve risk yönetimi çerçevelerinin oluşturulması gibi alanlarda çalışmalar yürütülüyor.

Suudi Arabistan Veri ve Yapay Zekâ Otoritesi (SDAIA), ülkede veri ve yapay zekâ sektörünün düzenlenmesi ve geliştirilmesinde merkezi bir rol üstleniyor. Kurum, ulusal kapasitenin inşası, teknolojilerin sorumlu kullanımı ve inovasyonun desteklenmesi için çeşitli girişimler yürütüyor.

SDAIA, yapay genel zekâya ulaşmanın bilimsel olarak henüz kesinleşmediğini, tanımların farklılık gösterdiğini ve uzmanların bu alandaki öngörülerinin değişken olduğunu belirtti. Özellikle üretici yapay zekâdaki hızlı gelişmelerin, insan benzeri genel zekâya ulaşmanın yakın olduğuna dair kesin bir kanıt sunmadığına dikkat çekildi.

SDAIA'ya göre, Suudi Arabistan yapay genel zekâyı olası gelecek senaryolarından biri olarak değerlendiriyor ve bu nedenle hazırlıklarını belirli bir tarihe bağlamadan sürdürüyor. Bu hazırlıklar; insan kaynağının geliştirilmesi, düzenleyici ortamın güçlendirilmesi, uluslararası iş birliklerinin artırılması, ulusal çözümlerin yaygınlaştırılması, altyapının geliştirilmesi, veri kalitesinin ve yönetişiminin artırılması ile ileri düzey modellerin ekonomi ve topluma etkisinin izlenmesi gibi başlıkları kapsıyor.

2025 yılına kadar Suudi Arabistan, beşi dünya çapında öncü olmak üzere sekiz büyük dil modeli geliştirdi ve bu alanda dünyada üçüncü sıraya yükseldi. Bu çabalar arasında "Allam" gibi ulusal modellerin yanı sıra, diğer kurumlarca geliştirilen özel modeller de yer alıyor. Ülkede bugüne kadar 58 yerli yapay zekâ uygulaması geliştirildi ve "Balsam" endeksiyle, 20 Arapça dil modelinin test edilmesi için ondan fazla kurumla iş birliği yapıldı.

Uluslararası göstergeler, Suudi Arabistan'ın ilerlemesini ortaya koyuyor. Ülke, 2025 Oxford Yapay Zekâ Hazırlık Endeksi'nde 15'inci, Stanford İnsan Merkezli Yapay Zekâ Endeksi'nde ise 19'uncu sırada yer aldı. SDAIA, akıllı modellerin geliştirilmesinin ileri düzey bilişim gücü, teknik altyapı ve teknolojiyi bilgiye ve ekonomik çözümlere dönüştürebilecek insan kaynağı gerektirdiğini vurguluyor.

SDAIA, "Samai" girişimiyle ulusal kapasite inşasını desteklerken, eğitim programları, kamplar, hackathonlar ve yarışmalarla da uzman havuzunu genişletmeyi ve ileri teknolojilere hazır insan kaynağı yetiştirmeyi amaçlıyor.

Tebük bölgesinde ise Fahd bin Sultan Üniversitesi, yapay zekâ, makine öğrenimi ve veri bilimi alanlarında nitelikli programlar ve bölümlerle akademik kurumların rolünü öne çıkarıyor. Üniversite, tüm lisans öğrencileri için genel yapay zekâ dersi sunarken, deneyimli akademisyenler ve araştırmacılar liderliğinde uzmanlaşmış bir araştırma altyapısı oluşturuyor. Ayrıca, Yapay Zekâ ve Veri Tabanlı Modellemler Laboratuvarı (AIMD Lab) ile gelişmiş bilişim çözümleri ve modelleri geliştiriliyor.

Üniversite, kuantum bilgisayar ile kuantum bilişim uygulamalarını araştırıyor ve hackathon gibi rekabetçi etkinliklerle programlama, takım çalışması ve teknoloji girişimciliği yetkinliklerini destekliyor. Amaç, Tebük ve ülke genelinde dijital ekonomi ve sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlayacak ulusal yetenekler yetiştirmek.

Artan sistem bağımsızlığına paralel olarak, Suudi Arabistan yapay zekâ yönetişiminde aşamalı bir yaklaşım izliyor; etik ilkelerle başlayan süreç, benimseme çerçeveleri, risk yönetimi ve politika geliştirme ile devam ediyor. SDAIA, yeni nesil teknolojilerin hizmetleri iyileştirme ve inovasyonu hızlandırma potansiyeli taşıdığını, ancak insan kontrolü, mahremiyet, siber güvenlik, önyargı ve sorumluluk gibi alanlarda yeni zorluklar getirdiğini belirtiyor.

SDAIA ve akademik kurumların iş birliğiyle Suudi Arabistan, yapay zekâ geleceğini şekillendirmek ve küresel zorluklarla başa çıkmak için kapsamlı bir ulusal yaklaşım benimsiyor.