Suudi Arabistan'da yeni eğitim sistemi: Zorunlu eğitim, net haklar ve yaptırımlar

Resmî gazete Um el-Kura, Suudi Arabistan'da okul öncesinden 12. sınıfa kadar eğitimi kapsayan yeni genel eğitim sistemini yayımladı. Sistem, Milli Eğitim Bakanlığı ve Genel Eğitim İşleri Konseyi'nin sorumluluklarını belirliyor, devlet, özel ve sanal eğitim kurumlarının işleyişini, öğrenci ve öğretmenlerin hak ve yükümlülüklerini, denetim ve yaptırım mekanizmalarını düzenliyor.

Sistem dokuz bölüm ve 68 maddeden oluşuyor. Yayımlandığı tarihten itibaren 180 gün sonra yürürlüğe girecek ve çelişen tüm hükümler yürürlükten kaldırılacak.

Okul öncesinden 12. sınıfa kadar genel eğitim

Sistem, genel eğitimi kreş, anaokulu ve 1-12. sınıfları kapsayacak şekilde genişletiyor. Erken çocukluk dönemi, kreşten 3. sınıf sonuna kadar olan eğitim ve bakımı içeriyor.

Ayrıca, devlet veya özel lisanslı sanal eğitim kurumları ve platformları da genel eğitim kapsamına alındı.

Sistem, engelli ve üstün yetenekli öğrenciler için özel eğitim merkezleri ile özel sektör ve kâr amacı gütmeyen kurumları da tanımlıyor.

Devlet okullarında ücretsiz ve herkes için eğitim hakkı

Sistem, genel eğitimin herkesin hakkı olduğunu ve devlet okullarında ücretsiz sunulacağını vurguluyor.

Zorunlu eğitim yaşı 6 ile 15 yaş arası olarak belirlendi. Bakanlık, ilgili kurumlarla iş birliği içinde, bu yaş aralığında bir çocuğun eğitimden mahrum bırakılması veya okuldan ayrılmasına neden olanlara karşı yasal işlem yapmakla yükümlü.

Bu düzenleme, çocuğun eğitim hakkını korumak için aile veya çevre koşullarına bırakılmamasını sağlıyor.

Arapça ana dil, yabancı dil eğitimi zorunlu

Sistem, genel eğitimde ana dilin Arapça olduğunu, ek bir dilde eğitimin ise Genel Eğitim İşleri Konseyi'nin belirleyeceği kurallara göre mümkün olacağını belirtiyor.

Ayrıca, en az bir yabancı dilin temel düzeyde öğretilmesi genel eğitimin hedefleri arasında yer aldı.

Arapça diline hâkimiyet, ulusal kimliğin güçlendirilmesi, ülkenin tarihi, coğrafyası ve sembollerinin bilinmesi eğitim sürecinin temel unsurları arasında.

Öğrencilerde dini, milli ve değer temelli gelişim

Sistem, genel eğitimin başlıca amaçları arasında İslam inancının yerleşmesi, Kur'an ve sünnetten alınan değerlerin güçlendirilmesi ve İslam dinine bağlılığın artırılmasını öngörüyor.

Amaçlar arasında yöneticilere sadakat, vatana bağlılık, yasalara uyum ve ailenin toplumun temeli olarak konumlandırılması da bulunuyor.

Ayrıca, hoşgörü, barış, birlikte yaşama, insan haklarına saygı, öğrencilerin düşünsel farkındalığı ve zararlı akımlara karşı korunma da vurgulanıyor.

Yanıltıcı bilgiyle mücadele ve medya okuryazarlığı

Sistem, öğrencilerin medya içeriklerini bilinçli şekilde değerlendirme, yaratıcı ve eleştirel düşünme, mantıklı analiz ve problem çözme becerilerini geliştirmeyi hedefliyor.

Ayrıca, araştırma, yenilik, buluş, yeni teknolojilerle çalışma, iletişim ve sunum becerileri ile olumlu insan ilişkileri kurma yetkinliklerinin artırılması amaçlanıyor.

Eğitim, yaşam boyu öğrenme, iş sevgisi, disiplin, üretkenlik, sağlık ve beslenme bilinci, spor, gönüllülük ve topluma hizmetle ilişkilendiriliyor.

Kız okulları erken çocukluktan sonra bağımsız olacak

Sistem, erken çocukluk döneminden sonra kız okullarının erkek okullarından bağımsız olmasını öngörüyor.

Ancak, bazı özel eğitim kurumları için Genel Eğitim İşleri Konseyi ve Bakanlar Kurulu'nun belirleyeceği kurallara göre istisna tanınabilecek.

Genel Eğitim İşleri Konseyi kuruldu

Sistem, Milli Eğitim Bakanı başkanlığında, ekonomi, planlama, insan kaynakları, maliye, kültür, spor, yatırım ve sağlık bakan yardımcıları ile Eğitim ve Değerlendirme Kurumu Başkanı'nın da yer aldığı Genel Eğitim İşleri Konseyi'nin kurulmasını öngörüyor.

Konseyde ayrıca, özel ve kâr amacı gütmeyen sektörlerden iki temsilci dahil olmak üzere dört eğitim uzmanı yer alacak. Üyeler, Bakanlar Kurulu Başkanı tarafından üç yıllığına atanacak ve bir kez daha atanabilecek.

Konseyin geniş yetkileri

Konsey, genel eğitimle ilgili plan, politika ve stratejileri onaylamak, kabul yaşını ve zorunlu eğitim süresini belirlemekle yetkili.

Ayrıca, öğretmenlerle sözleşme şartlarını, branş dışı ders vereceklerin niteliklerini, mali ve mesleki gereklilikleri belirleme yetkisine sahip.

Özel ve sanal eğitim kurumları, özel merkezler, danışmanlık, engelli ve üstün yetenekli öğrenciler, kreş ve anaokullarıyla ilgili düzenlemeleri de konsey hazırlayacak.

Konsey, eğitim takvimini Bakanlar Kurulu'na sunacak, özel okulların bağış ve yardımları ile bakanlığın özel sektöre vereceği mali veya ayni desteklerin kriterlerini belirleyecek.

Konsey en az 90 günde bir toplanacak, elektronik toplantı ve oylama yapabilecek, bazı kararları üyeler arasında dolaşımla alabilecek.

Bilim, sanat ve programlama odaklı okullar

Bakanlığa, Kur'an, matematik, fen, teknoloji, programlama, sanat ve beşeri bilimler gibi alanlarda uzmanlaşmış devlet okulları, sınıflar veya programlar açma yetkisi verildi.

Bakanlık, eğitim kurumlarını açma, birleştirme, ayırma veya kapatma yetkisine de sahip olacak.

Öğrencilerin okullar arasında geçişi, okul kıyafeti, denetim ve değerlendirme rehberleri ile acil durum planlarını da bakanlık belirleyecek.

Okul fonları ve eğitim varlıklarının değerlendirilmesi

Devlet okulları ve eğitim müdürlüklerinde okul fonları kurulmasına izin verildi; bunların işleyişini Milli Eğitim Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile birlikte düzenleyecek.

Bakanlık, genel eğitime tahsisli varlık ve mülkleri değerlendirme ve geliştirme yetkisine de sahip olacak.

Ayrıca, bazı yetkilerini eğitim müdürlüklerine devredebilecek, eğitim birimlerini açma, birleştirme veya kapatma hakkına sahip olacak.

Yurtdışındaki Suudi öğrenciler

Bakanlık, yurtdışındaki Suudi öğrenciler ile görevliler, çalışanlar ve bursluların çocuklarına eğitim sağlama mekanizmasını Dışişleri Bakanlığı ile birlikte düzenleyecek.

Ayrıca, öğrenciler, öğretmenler ve veliler arasında gönüllülük kültürünün yaygınlaştırılması için gerekli kurallar belirlenecek.

İş piyasasıyla uyumlu eğitim yolları

Bakanlık, genel eğitimde iş piyasası ihtiyaçlarına uygun mesleki veya uzmanlaşmış eğitim yolları oluşturabilecek.

Öğrencilerin genel eğitim yolları ile diğer teknik ve mesleki alanlar arasında geçiş mekanizmaları da bakanlık tarafından belirlenecek.

Bu, daha uzmanlaşmış ve gelecekteki ekonomik ihtiyaçlara uygun eğitim yollarının geliştirilmesinin önünü açıyor.

Büyüme ve davranış bozukluklarının erken tespiti

Bakanlık, ilgili kurumlarla iş birliği içinde, büyüme veya davranış bozukluklarının erken tespiti için programlar geliştirmek ve her vaka için uygun sağlık, sosyal ve eğitim önlemlerini almakla yükümlü.

Engelli öğrencilerin eğitim kurumlarına entegrasyonu, yardımcı ve uyarlanabilir eğitim teknolojilerinin sağlanması da sistemde yer alıyor.

Entegrasyonun mümkün olmadığı durumlarda, bakanlık özel merkezler ve uzaktan eğitim programlarıyla bu öğrencilerin eğitimini sürdürecek.

Üstün yeteneklilerin desteklenmesi ve başarılı öğrencilerin hızlandırılması

Bakanlık, üstün yetenekli öğrencilerin tespiti, desteklenmesi ve geliştirilmesi için özel sınıflar, okullar ve bilim merkezleri kuracak.

Üstün yeteneklilerin belirlenmesi için net kriterler, öğretmen eğitimi ve üniversitelerle iş birliği de sistemde yer alıyor.

Başarılı öğrencilerin bir üst eğitim kademesine hızlandırılmış geçişi de kapsamlı değerlendirme ve uyum kriterleriyle mümkün olacak.

Yüz yüze eğitim esas

Sistem, tüm genel eğitim kademelerinde esas olarak yüz yüze eğitimi öngörüyor. Elektronik eğitim teknolojilerinden ise belirlenen kurallar çerçevesinde destekleyici olarak yararlanılabilecek.

Ayrıca, elektronik ortamda sürekli eğitim, uzaktan eğitim ve mahalle merkezlerinde yaşam boyu öğrenme programları da geliştirilecek.

Ücretsiz ders kitapları ve ulusal-uluslararası sınavlar

Bakanlık, Ulusal Müfredat Merkezi ile iş birliği içinde, devlet müfredatını uygulayan tüm eğitim kurumlarına ücretsiz ders kitabı sağlayacak.

Okullar, Eğitim ve Değerlendirme Kurumu tarafından yapılan ulusal ve uluslararası sınav ve ölçme uygulamalarına katılmak zorunda olacak.

Özel eğitim kurumlarının ise Eğitim ve Değerlendirme Kurumu'ndan veya tanınan uluslararası bir kurumdan okul akreditasyonu alması gerekecek.

Özel sektör ve yabancı yatırım için yeni fırsatlar

Sistem, genel eğitimde özel sektör, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve yabancı yatırımcıların daha geniş katılımına imkân tanıyor.

Özel eğitim kurumlarının kurulması teşvik edilecek, farklı işletme modelleri ve eğitim seçenekleri sunulacak, özel okullarda onaylı ulusal kimlik dersleri zorunlu olacak.

Bakanlık, özel eğitim kurumlarına mali, ayni, gelişimsel veya insan kaynağı desteği sağlayabilecek, bazı devlet okullarının yönetimini özel veya kâr amacı gütmeyen sektöre devredebilecek.

Ayrıca, devlet okullarına ait bazı arsa ve binaların yönetimi, yabancı yatırımcılar dâhil olmak üzere özel sektöre devredilebilecek.