Kral Abdülaziz Kütüphanesi'nden çeviri alanında nadir eserler ve uluslararası ödül

Riyad’daki Kral Abdülaziz Kütüphanesi, çeşitli program ve etkinlikleriyle çeviri hareketini ve diller arası kültürel, bilimsel etkileşimi zenginleştiriyor. Kütüphane, Suudi Arabistan tarihi ile Arap ve İslam kültürünü, oryantalist bakış açısı veya seyahat edebiyatı üzerinden ele alan 100’den fazla kitabı dünya dillerinden Arapçaya çevirdi. Ayrıca, 19. yüzyılın başlarına kadar uzanan, farklı dillerden çevrilmiş 640 nadir eseri koleksiyonuna katarak çeviri alanındaki rolünü güçlendiriyor.

Birleşmiş Milletler’in her yıl 30 Eylül’de kutladığı Dünya Çeviri Günü vesilesiyle, kütüphanedeki bilgi, bilim, sanat, edebiyat ve genel kültür alanlarında öne çıkan nadir çeviri eserlerinden bazılarına ışık tutuluyor.

Nadir çeviri eserler:

Kütüphanedeki en eski nadir kitaplardan biri, İbrahim el-Nebraavi’nin 1834’te çevirdiği “Cerrahi Bandajlar” adlı eser. Kitap, tıbbi bandajların türleri, hazırlanışı, faydaları ve uygulama yöntemleri gibi konuları ele alıyor.

Diğer nadir eserlerden biri, Fransız yazar Justinel Bey’in kaleme aldığı ve Ahmed Efendi Nedda tarafından 1869’da çevrilen “Kimya Biliminde Seçkinler”. Kitap, kimyanın tarihiyle başlayıp kimyasal olaylar, analiz ve sentez, elementler, asitler, bazlar, karbon, hava ve elmas gibi birçok konuyu kapsıyor.

Ahmed Rifaat’ın 1869’da çevirdiği “Askeri Tedbirlerde Sistemli Temeller” adlı kitap ise 19. yüzyıl sonu askeri gelenek ve emirlerini anlatıyor.

Nadir çeviriler arasında, Anton İlyas Hamavi’nin 1874’te çevirdiği “Bakan Estakius’un Hikayesinde Güneşlerin Doğuşu” adlı eser de bulunuyor. 18 bölümden oluşan kitap, bir ailenin hikayesini anlatıyor. Sami Efendi Kasiri’nin 1885’te çevirdiği Alexandre Dumas’nın “Matilda” romanı ile Edmond Demolins’in “Modern Eğitim” adlı ve Hasan Tevfik el-Dacavi tarafından 1901’de çevrilen eseri de koleksiyonun dikkat çekenleri arasında. “Modern Eğitim”, sağlıklı yaşam, spor, kitaplıklar, vatan sevgisi ve toplumsal yaşam gibi 19 farklı konuyu işliyor.

Nadir koleksiyonda ayrıca Samuel Smiles’ın “Başarının Sırrı”, René Worms’un “Bilimsel ve Ahlaki Felsefenin Temelleri”, Lord Cromer’in “Abbas II”, Jules Laboume’un “Kur’an Ayetlerinin Açıklaması”, Clark’ın “Filozofların Tarihi” (1836) ve “Genel Anatomi” (1845), Vigery’nin “Tarım Biliminde Ustalık” (1866), Sadık Bey Şenan’ın “Geometrinin Temellerinde Seçkinler” (1881), Tolstoy’un “Toplumsal Sorunlar ve Çözümleri”, Courtois Girard’ın “Güzel Bahçe” (1870), Benjamin Commegys’in “Edebiyatın Temellerinde Doğru Yöntem” (1891), “Devletler Hukuku” (1894) gibi eserler ile Spinoza, Albert Camus, Dostoyevski, Marcel Proust, Thomas Carlyle, John Wilson, Charles Hamilton, Vagleri, Laura Sutton, Bertrand Russell, Herbert Spencer, Simone de Beauvoir, George Darcy, Boris Sokolov, Ralph Perry, Inis Claude, Alfred Hoyetz gibi yazarların çevirileri yer alıyor.

Uluslararası ödül:

Son on yılda, kütüphane özellikle Pekin Üniversitesi’ndeki şubesiyle birlikte Arapça ve Çince arasında karşılıklı çeviri alanında önemli adımlar attı. Çok sayıda Arapça edebi, bilimsel ve hikaye kitabı Çinceye, Çince eserler ise Arapçaya çevrildi.

Kütüphane, bu alandaki katkılarını artırmak amacıyla 2006’da Kral Abdullah bin Abdülaziz Uluslararası Çeviri Ödülü’nü başlattı. 11 dönem boyunca 70’ten fazla ülkeden 1726 eser başvurdu; 45 dilde yazılan eserler 516 jüri üyesi tarafından değerlendirildi ve 132 çevirmen, kurum ve kültürel kuruluş ödül aldı.

Ayrıca kütüphane, çeviriyle ilgili 30.781 kitap ve İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca, Rusça, Portekizce, Çince, Hintçe ve diğer dillerden Arapçaya çevrilmiş binlerce eseri barındırıyor.

Ödül ve takdir:

Kral Abdülaziz Kütüphanesi, 2025 Riyad Uluslararası Kitap Fuarı’nda Çocuk Edebiyatı Yayıncılığında Mükemmellik Ödülü’ne layık görüldü. Bu ödül, çocuk kitaplarının yayımlanması ve çevrilmesindeki başarılı girişimleriyle, kültürel iletişimi güçlendirme ve çocuk edebiyatını çok dilli olarak dünya çapında tanıtma çabalarını takdir amacıyla verildi.