Cebel Habs'taki Emirlik Kalesi, devletin kuruluşuna ve idari gelişimine tanıklık ediyor

Cebel Habs'ta, Cazan bölgesine bağlı Dair ilçesinde yer alan tarihi Emirlik Kalesi, Suudi Arabistan Milli Günü'nde devletin kuruluşu ve idari gelişiminin simgesi olarak öne çıkıyor. Bir zamanlar küçük odalarında bölge halkının işleri yürütülür, yazışmalar dağlar arasında yaya olarak taşınırdı. Bu ilk dönemler, köylerin yollar ve hizmetlerle birbirine bağlandığı, tarım ve turizm kaynaklarıyla ulusal kalkınmaya katkı sunan modern bir ilçeye evrilerek bugünkü gelişmiş yapıya ulaştı.

Taş yapıdaki kale, "Aşşe" mevkiinde bulunuyor ve Beni Malik Emirliği'nin ilk kalıcı idari merkezi olarak biliniyor. Kale, idarenin dağ köyleri arasında dolaştığı dönemden, Dair'deki kalıcı merkezine taşınmasına ve ardından yaşanan idari ve kalkınma genişlemesine tanıklık etti.

Kalenin yapısı ve işlevleri

Yaklaşık 120 metrekarelik bir alana sahip taş kale, üç katlı olup her katta iç merdivenle bağlantılı üç oda bulunuyor. Odalar; yönetim meclisi ve ziyaretçi kabulü, emir ve refakatçileri için konut, ihlal edenlerin tutulduğu bir bölüm ve mutfaktan oluşuyor. Ayrıca çatı ve avlu, özellikle toplu toplantılarda ek kapasite için kullanılıyordu.

Kale, yerel taşlardan, dağlık çevreye uygun şekilde inşa edildi. Kalın duvarları ve küçük pencereleri, dönemin idari yapılarının özelliklerini yansıtıyor; kamu işlerinin yönetimi, konut ve güvenlik işlevleri, sınırlı bir alanda bir araya getirilmişti.

Kalenin idare ve toplum arasındaki rolü

Cebel Habs, Beni Malik dağlarının ortasında yer aldığı için, zorlu arazi ve iletişim koşullarına rağmen çevre köylerin ve halkın işlerinin yürütülmesine olanak sağladı. Aşiret liderleri, emirlik ile toplum arasında köprü kurarak halkın ihtiyaçlarını iletti. Postacılar ise, modern ulaşım ve telgraf sistemleri olmadan, emirlik ile Cazan'daki bölge emirliği arasında yazışmaları yaya olarak taşıdı.

Dair ilçesinde idari gelişim süreci

Kullanımı sona erdikten sonra da ayakta kalan kale, özgün yapısını korumak için kısmi restorasyonlardan geçti ve Beni Malik'te Suudi idaresinin erken dönemine tanıklık eden bir yapı olarak varlığını sürdürüyor.

Emirlik, daha sonra Rakabe köyüne, ardından 1353 Hicri yılında Haşer Dağı'ndaki Kahbe köyüne taşındı. 1389 Hicri yılında ise Dair, Curi Vadisi kıyısında daimi merkez ve ana haftalık pazar yeri olarak seçildi. Böylece Dair kentinin kuruluşu ve büyümesi, kalkınma aşamalarıyla başladı.

İdari gelişim devam etti ve 1412 Hicri yılında bölgeler sistemiyle birlikte Dair, "Dair Beni Malik İlçesi" adını aldı. Sonrasında bugünkü "Dair İlçesi" ismi benimsendi. Böylece, sınırlı imkanlara sahip taş bir merkezden başlayıp, ilçenin merkez ve köylerine hizmet veren kapsamlı bir idari ve kalkınma yapısına ulaşıldı.