Evlerde üç renkli çöp kutusu zorunlu hale geldi

Suudi Arabistan'da evler, artık atıklarını üç farklı renkte çöp kutusunda ayrıştırmak zorunda olacak. Bu uygulama, Çevre, Su ve Tarım Bakanı ve Ulusal Atık Yönetimi Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Abdulrahman bin Abdulmuhsin el-Fazli'nin, atıkların kaynağında ayrıştırılmasına ilişkin teknik kılavuzları ve düzenlemeleri onaylamasının ardından, bugün resmi gazete Um el-Kura'da yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Düzenleme; belediye katı atıkları, tarımsal, endüstriyel ve özel atıklar olmak üzere dört tür atığı kapsıyor.

Evsel ve ticari atıklar: 3 renk

Yeni kurallara göre, evler, ticari işletmeler ve kurumlar, atıklarını üç farklı renkteki kutuda toplamakla yükümlü: Mavi kutu geri dönüştürülebilir kuru atıklar (kağıt, karton, plastik ve metaller) için, yeşil kutu organik atıklar (yemek artıkları ve yeşil atıklar) için, siyah kutu ise karışık kalan atıklar için kullanılacak. Aynı renklerde, hacmi 120 litreyi geçmeyen çöp poşetleri de zorunlu olacak.

Organik ve karışık atıklar her gün, geri dönüştürülebilir malzemeler ise en az haftada bir, tercihen iki günde bir toplanacak. Evden ortak toplama noktasına yürüme mesafesi 50 metreyi aşmayacak, bazı yan ticari sokaklarda bu mesafe 100 metreye kadar çıkabilecek.

Kutulara atılacak kutuların yıkanması ve boşaltılması, kartonların katlanması, piller ve tehlikeli maddelerin evsel atıklarla karıştırılmaması gerekecek. Elektronik eşyalar, mobilya, tekstil ve cam ise özel toplama noktalarına veya geri dönüşüm merkezlerine götürülecek.

Çöp toplayıcıları, evlere kutu ve poşetleri belediyelerle yaptıkları sözleşmeler kapsamında temin edecek.

Yeni binalar

Yeni binaların geliştiricileri, ayrıştırma kutuları için depolama alanı ayırmak, ayrıştırma ekipmanlarını bina tasarımına dahil etmek ve çok katlı binalarda üç ayrı kanallı çöp şutu kurmak zorunda olacak. Ayrıca, mutfak dolaplarına ayrıştırma kutuları entegre edilebilecek.

Denetim ve teşvikler

Düzenleme, kutulara ulusal adresle bağlantılı elektronik takip çipleri (RFID) takılmasına ve ortak toplama noktalarına güvenlik kamerası yerleştirilmesine imkan tanıyor. Ayrıca, atık miktarına göre ücretlendirme yapılabilen "atarken öde" sistemi de uygulanabilecek.

Kurallara uyanlara ödül puanları, şirketlere toplama hizmetlerinde indirim ve mahalleler arası yarışmalar gibi teşvikler öngörülüyor.

Kurallara uymayanlara ise, atık yönetimi mevzuatındaki beş kademeli ceza tablosuna göre yaptırımlar uygulanacak. Tekrarlanan ihlallerde cezalar artacak, üç ila beş uyarıdan sonra para cezası veya çöp toplama hizmetinin durdurulması gündeme gelebilecek. Kutunun ihmal sonucu zarar görmesi halinde yenileme maliyeti atık üreticisine ait olacak.

Tarımsal, endüstriyel ve özel atıklar

Tarımsal alanda, hayvansal atıklar ve mezbaha atıkları üç risk kategorisinde ayrılacak, mezbaha atıkları 0-4 derece arasında soğutulup her gün toplanacak.

Sanayide ise, tehlikeli ve tehlikesiz atıkların kesinlikle ayrılması, uyumsuz maddelerin (örneğin asitlerle bazlar veya siyanürler) karıştırılmaması zorunlu olacak.

Özel atıklar arasında yer alan elektrikli ve elektronik cihazlar, piller, araçlar ve ömrünü tamamlamış lastiklerin belediye atıklarıyla veya izinsiz alanlara atılması yasaklandı. Bu tür atıklar, üretici sorumluluğu kapsamında, üretici ve ithalatçılar tarafından ömrü sonunda yetkili merkezlere teslim edilecek.

2030 hedefleri

Düzenleme, atık yönetimi stratejisinin alt hedeflerini destekliyor. Buna göre, belediye atıklarında kaynağında ayrıştırma oranı 2030'da mevcut %0,3'ten %47'ye, 2040'ta ise %79'a çıkarılacak. 2030'da endüstriyel atıkların %57'si, tarımsal atıkların %42'si, elektronik cihazlar, araçlar ve ömrünü tamamlamış lastiklerin ise %60'ı ayrıştırılmış olacak.

Suudi Arabistan'da kişi başına günlük ortalama 1,7 kilogram belediye atığı üretiliyor. Bunun %24'ü yemek artıkları, %21'i plastik, %18'i ise kağıt ve kartondan oluşuyor. Şu anda bu atıkların büyük bölümü düzenli depolama sahalarına gidiyor.