Kral Abdülaziz Kütüphanesi, İbn Battuta'nın ilk İngilizce çevirisini tanıttı

Riyad’daki Kral Abdülaziz Kütüphanesi, İbn Battuta’nın seyahatlerinin 197 yıl önce, 27 Nisan 1829’da yapılan ilk ve ünlü İngilizce çevirisinin nadir bir baskısını koleksiyonuna eklediğini duyurdu. Bu çeviri, İngiliz şarkiyatçı ve dilbilimci Samuel Lee tarafından, Cambridge Üniversitesi Kütüphanesi’nde bulunan özet el yazmalarına dayanarak hazırlandı. Lee, eserin tam metni yerine özet bir Arapça el yazmasını temel aldı ve çevirisine bilimsel ve tarihsel açıklamalar ile tarih, coğrafya, şehirler, bitkiler, arkeolojik alanlar ve bilim insanlarına dair çok sayıda dipnot ekledi. Bu çeviri, Avrupalı okurların Müslüman seyyah İbn Battuta’nın batıdan doğuya yaptığı yolculukları tanımasında önemli bir adım oldu.

Detaylı çeviri:

Samuel Lee’nin Arapçadan çevirdiği “İbn Battuta’nın Seyahatleri: THE TRAVELS OF IBN BATUTA” adlı kitap 294 sayfadan oluşuyor. Lee, çevirisinin giriş bölümünde ve dipnotlarında, Arapça olarak birçok kaynağa atıfta bulundu. Bunlar arasında “Hulâsatü’l-Ahbâr”, “Tabakâtü’l-Kübrâ”, “el-İşârât fî Ma’rifeti’z-Ziyârât”, “Takvîmü’l-Büldân”, “Yetîmetü’d-Dehr” ve “Keşfü’z-Zunûn” gibi eserler yer alıyor. Ayrıca çok sayıda Arap ve İslam bilim insanı ile tarihi şahsiyetin yanı sıra şehir ve ülke isimlerine de yer verildi.

Çevirmen, kitabının başında Arapça bir bölümde özet el yazmasına atıfta bulunarak şunları aktarıyor: “Bismillahirrahmanirrahim. Hamd âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur. Salât ve selam Efendimiz Muhammed’e, ailesine ve ashabına olsun. Bundan sonra, Rabbi’nin affına muhtaç kul Muhammed bin Fethullah el-Beylûnî der ki: Bu, yazar İmam Muhammed bin Cüzey el-Kelbî’nin, fakih Ebu Abdullah Muhammed bin Abdullah el-Luvâtî et-Tancî, yani İbn Battuta’nın seyahatinden özetlediği metinden seçtiklerimdir.” Lee, bu özet metni 25 bölüme ayırdı ve bölümleri Roma rakamlarıyla numaralandırdı.

İbn Battuta’nın kitabı:

“Tuhfetü’n-Nuzzar fi Garâibi’l-Emsar ve Acâibi’l-Esfar”, tarihin en ünlü seyahatnamelerinden biridir ve “İbn Battuta’nın Seyahati” olarak da bilinir. Eser, İbn Battuta’nın gezdiği ülkeleri, halklarını, yöneticilerini, ilim adamlarını, kıyafetlerin renk ve biçimlerini, yemek çeşitlerini ve hazırlanışlarını anlatır. İbn Battuta, 30 yıl süren yolculuklarının ardından, Fas Sultanı Ebu İnan el-Merini’nin emriyle bu anılarını kayda geçirdi. Eseri yazıya döken ise Meriniler sarayında görevli Endülüslü fakih İbn Cüzey el-Kelbî’dir. Kitap, 756 Hicri yılında Fes’te kaleme alınmıştır.

İbn Battuta kimdir?

Tam adı Muhammed bin Abdullah bin Muhammed bin İbrahim el-Luvâtî et-Tancî, künyesi Ebu Abdullah olan İbn Battuta (703/1304 – 770/1369), ünlü bir seyyah ve tarihçidir. Seyahatleriyle ün kazanan İbn Battuta’ya Cambridge Cemiyeti “Müslüman seyyahların prensi” unvanını vermiştir. 21 yaşında başladığı üç büyük yolculuğunda Kuzey ve Doğu Afrika, Arap Yarımadası, Şam, Yakın Doğu, Endülüs ve Batı Afrika’yı gezmiştir.

Kitabın İsveççe, Portekizce, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, İspanyolca, Çince ve Almanca dahil olmak üzere birçok dile çevrildiği biliniyor.