Siyahilerin İslam medeniyetine etkisi Fransızca yayımlandı

Kral Abdülaziz Kütüphanesi, Riyad'da araştırmacı Dr. Reşid el-Hayyun'un 'Siyahilerin İslam Medeniyetine Etkisi' adlı kitabının Fransızca baskısını yayımladı. Kitap, İslam'ın farklı dönemlerinde bilim, sanat, edebiyat ve kültür alanlarında İslam medeniyetinin inşasında önemli rol oynayan siyahi Müslümanlara dair çeviriler ve tanıtımlar içeriyor. Eser, İslam'ın ilk yıllarından Bağdat'taki Abbasi döneminin sonuna (656/1258) kadar olan sürece odaklanıyor; ayrıca çeşitli medeniyetlerde kölelik, köle ticaretinin sona ermesi ve Avrupa ile İslam ülkelerinde beyaz ve siyah köle ticaretinin ayrıntılı incelenmesini de kapsıyor.

Fransızca baskısı 403 sayfa olan kitap, siyahilerin İslam medeniyetinde diğer topluluklar gibi aktif üyeler olarak üstlendikleri insani rolleri kapsamlı biçimde belgelemeyi amaçlıyor. Eserde, özellikle Dört Halife döneminden sonra ten rengi ile kölelik arasındaki hassas ilişki izleniyor.

Kitapta, siyahilerin farklı dönemlerde bilim, edebiyat, şiir, yönetim, sanat ve diğer alanlardaki rollerine dair güvenilir kaynaklardan örnekler sunuluyor. Yazar, 210 eski ve yeni kaynaktan yararlanmış.

Kral Abdülaziz Kütüphanesi, eserin Arapça ilk baskısını 2015'te yayımlamış, ardından Kasım 2023'te İngilizceye çevirmişti.

Farklılık üstünlük değildir:

İnsanlar arasındaki ten rengi farklılıkları, Kur'an'da belirtildiği gibi, insanlar arasında yalnızca bir çeşitlilik olup, herhangi bir rengin diğerine üstünlüğü yoktur. Renk farklılığı, dillerin farklılığı gibi, Allah'ın ayetlerinden biri olarak değerlendirilir ve insanlar bu farklılıkları anlamaya ve düşünmeye teşvik edilir.

'Kölelik ve Kölelerin Durumu' başlıklı birinci bölümde dört ana başlık yer alıyor. İlk bölümde siyahilerle ilgili kaynaklar, hem onlara özel hem de genel kaynaklar tanıtılıyor.

İkinci bölümde, siyahilerin ve köleliğin İslam öncesi dönemdeki durumu; Babil'den başlayarak Roma ve eski Yunan uygarlıkları, ardından Avrupa'da köleliğin kaldırılması ve köle ticareti süreçleri ele alınıyor. Üçüncü bölüm ise İslam'da kölelik ve siyahilere yönelik muameleyi inceliyor.

Dördüncü bölümde ise Basra'da üç farklı dönemde gerçekleşen siyahi isyanları ve toplumsal hareketler ele alınıyor. İlk iki isyan birinci hicri yüzyılda, üçüncüsü ise üçüncü hicri yüzyılın ortasında yaşanmıştır.

Siyahi öncüler:

İkinci bölümdeki altı başlıkta, siyahi Müslüman öncülerin hayat hikayeleri ve biyografileri sunuluyor. Okuyucular, bu öncülerin kendi alanlarındaki rollerini ve katkılarını kronolojik olarak öğreniyor.

Yazar, siyahilerin beyaz toplumlarda karşılaştığı zorlukları ve kölelik sisteminin tarihsel gelişimini incelerken, İslam'ın kölelik konusundaki öğretilerinin ve düzenlemelerinin diğer sistemlere kıyasla insani boyutunu vurguluyor; modern dönem hariç, diğer sistemlerin insan hakları açısından eksik kaldığını belirtiyor.

Okuyucu, kendi alanlarında öne çıkan ve çoğu zaman siyahi oldukları fark edilmeyen çok sayıda insanın, kölelik ve ayrımcılıkla mücadele ederek yüksek mevkilere ulaştığını öğreniyor.

İkinci bölümde, Nebevi ve Dört Halife dönemlerinden Abbasi dönemine kadar birçok alanda öne çıkan siyahi şahsiyetler tanıtılıyor. Bunlar arasında; Usame bin Zeyd, Bilal bin Rabah, Vahşi bin Harb el-Habeşi, Muhacih Mevla Ömer bin Hattab, Şakran el-Habeşi, Mekhul eş-Şami, Said bin Cübeyr, Amr bin As, Abdullah bin Hazm es-Sülemi ve diğerleri ile şairlerden Sülük bin Sülke, Haffaf bin Nedbe, Abde bin Tabib, Suhaym Abdu Benil Hassas, Nasib bin Rabah ve başkaları yer alıyor.