BM, İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren 214 şirketi açıkladı

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, 11 ülkeden 214 şirketi işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimlerinde yürüttükleri belirli faaliyetler nedeniyle veri tabanına dahil etti. Komiserlik, şirketleri insan hakları üzerindeki olumsuz etkileri gidermek için adım atmaya çağırdı.

Komiserlik, 2020 yılında İnsan Hakları Konseyi'nin talimatıyla oluşturulan veri tabanının güncellenmesine ilişkin raporunda, listeye 61 yeni şirketin eklendiğini, beş şirketin ise artık değerlendirme kapsamındaki faaliyetlerde bulunmadığına dair makul gerekçeler bulunduğu için çıkarıldığını belirtti.

Güncelleme, 2024 yılında başlatılan genel bilgi çağrısının ardından tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve konaklama sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlere odaklanıyor. Komiserlik, geçen yıl 215, bu yıl ise 126 şirketle ilgili bilgileri incelediğini ve raporda yer almayan şirketlerle ilgili değerlendirmelerin sürdüğünü bildirdi.

Raporda, komiserliğin değerlendirmesinin Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakkına yönelik etkilerle sınırlı olduğu, kaynak yetersizliği nedeniyle şirket faaliyetlerinin diğer insan hakları üzerindeki etkilerinin incelenmediği ifade edildi.

Şirketlerin yerleşimlerdeki faaliyetleri, BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri temel alınarak; olumsuz etkiye neden olma, katkıda bulunma veya doğrudan bağlantılı olma şeklinde üç düzeyde sınıflandırıldı.

Komiserlik, listede yer alan 200 şirketin kendi kaderini tayin hakkı üzerinde olumsuz etkiye katkıda bulunduğunu, 14 şirketin ise bu etkilerle doğrudan bağlantılı olduğunu, ancak hiçbir şirketin doğrudan sebep olduğunun tespit edilmediğini açıkladı.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, "Rapor, şirketlere insan haklarına ilişkin sorumluluklarını ve insan hakları ihlallerine karışmamalarını sağlamak için gereken özeni göstermeleri beklentisini hatırlatıyor" dedi.

Raporda ayrıca, devletlerin kendi topraklarında veya yargı yetkisi altındaki ticari faaliyetlerle bağlantılı durumlarda, mağdurların etkili başvuru yollarına erişimini sağlamak için yargısal, idari, yasal veya diğer uygun tedbirleri alma yükümlülüğü vurgulandı.

Listede çoğunluğu İsrail şirketleri oluştururken, diğer şirketler ABD (8), İspanya (3), Birleşik Krallık (2), Fransa (2), Çin (2), Güney Afrika, Lüksemburg, Hollanda, Almanya ve Meksika'dan (her biri birer şirket) geliyor.