Okuma ve zihinsel aktiviteler Alzheimer riskini %38 azaltabilir

Yeni bir bilimsel araştırma, yaşam boyu yüksek düzeyde bilişsel zenginleşmenin Alzheimer hastalığı riskini %38 oranında azalttığını ve hastalığın başlangıcını, en düşük bilişsel zenginleşmeye sahip kişilere kıyasla yaklaşık 6 yıl geciktirdiğini ortaya koydu.

Araştırmada, yaş ortalaması 80 olan ve %75’i kadınlardan oluşan 1939 kişinin verileri incelendi. Katılımcıların hiçbiri araştırma başında demans hastası değildi ve takip süresi yaklaşık 8 yıl sürdü. Bulgular, İngiliz "Independent" gazetesinde yayımlandı.

Araştırmacılar, katılımcıların çocukluktan başlayarak orta yaş ve ileri yaşa kadar geçen dönemde zihni uyarıcı etkinlik ve deneyimlerine odaklandı. Değerlendirilen faktörler arasında kitap, ansiklopedi, küre ve atlas varlığı, okuma ve öğrenme alışkanlıkları, ebeveynlerin eğitim düzeyi ve gazete aboneliği yer aldı.

Orta yaşta ise gelir düzeyi, okuma materyallerine erişim, kütüphane üyeliği ve müze ziyaretleri gibi kültürel etkinlikler incelendi. İleri yaşta, yani yaklaşık 80 yaşından itibaren ise okuma, yazma, oyun oynama ve gelir düzeyi değerlendirildi.

Yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi gibi etkenler dikkate alınarak yapılan analizde, bilişsel zenginleşme düzeyi en yüksek olan ilk %10’luk gruptaki katılımcıların Alzheimer’a yakalanma riskinin %38, hafif bilişsel bozukluk riskinin ise %36 daha düşük olduğu belirlendi. Bu oranlar, en düşük bilişsel zenginleşmeye sahip %10’luk grupla karşılaştırıldı.

Ayrıca, yüksek bilişsel zenginleşme hastalığın ortaya çıkışını geciktirdi; Alzheimer hastalığı en yüksek düzeydeki grupta ortalama 94 yaşında, en düşük grupta ise 88 yaşında görüldü. Hafif bilişsel bozukluk ise sırasıyla 85 ve 78 yaşlarında ortaya çıktı.

Takip süresince 551 kişi Alzheimer’a, 719 kişi ise hafif bilişsel bozukluğa yakalandı. En yüksek bilişsel zenginleşme düzeyine sahip katılımcıların %21’i Alzheimer olurken, bu oran en düşük düzeydeki grupta %34 olarak kaydedildi.

Chicago’daki Rush Üniversitesi Tıp Merkezi’nden Dr. Andrea Zammit, "Bulgularımız, ileri yaşlarda bilişsel sağlığın yaşam boyu zihinsel olarak uyarıcı ortamlara sürekli maruz kalmaktan güçlü şekilde etkilendiğini gösteriyor" dedi.

Britanya Alzheimer Araştırmaları Vakfı Politika Direktörü Dr. Isolde Radford ise, "Bu yeni araştırma, yaşam boyu zihinsel olarak aktif kalmanın Alzheimer riskini yaklaşık %40 azaltabileceğini gösteriyor" diye konuştu.

Radford, çalışmanın, bireylerin demans riskini azaltmak için atabileceği önleyici adımlar hakkındaki mevcut bilgileri desteklediğini belirtti. Demansın yaşlanmanın kaçınılmaz bir parçası olmadığını ve bilişsel sağlığın yaşam boyunca şekillendiğini vurguladı.

Radford, Britanya’da yetişkinlerin yalnızca üçte birinin demans riskinin azaltılabileceğinin farkında olduğunu, bunun da milyonlarca kişinin beyin sağlığını koruma fırsatını kaçırdığı anlamına geldiğini söyledi.

Sonuç olarak, önlemenin "son derece önemli" olduğunu belirten Radford, hükümeti hava kirliliğiyle mücadeleden sağlıklı gıdayı ulaşılabilir kılmaya ve erken yaşta eğitime öncelik vermeye kadar beyin sağlığını korumada bütüncül bir yaklaşım benimsemeye çağırdı.