Baha'da Güney Arda Oyunu: Zengin Halk Kültürünün Yaratıcı Yansıması

Baha bölgesine özgü güney arda oyunu, halkın yaşamıyla doğrudan bağlantılı, duyguları ve kültürü yansıtan, ritim ve bedensel hareketlerle şekillenen bir sahne sanatı olarak öne çıkıyor. Arda, Suudi Arabistan'ın güney bölgelerine özgü geleneksel bir toplu halk dansıdır.

Baha Kültür ve Sanat Derneği Bölge Şubesi Müdürü Dr. Ali Hamis el-Baydani, ardanın yüzyıllardır aktarılan bir miras olduğunu, toplumun kimliğini ve kültürünü yansıttığını belirtti. Ardanın yıllar içinde çeşitli aşamalardan geçerek bugünkü canlı ve etkileyici formuna ulaştığını, gelenekleri ve şairlerin ustalığını yansıtan bir sanat dalı olduğunu vurguladı.

Bölgede 12 halk dansı ekibi bulunduğunu ve bu ekiplerde 350'den fazla üyenin yer aldığını aktaran Baydani, derneğin kaybolmaya yüz tutmuş hürmuc, mehşuş, samer, laib, meshabani, dağ yolları ve mecalisi gibi geleneksel sanatları da belgeleyip canlandırmaya çalıştığını söyledi. Baha şubesinin bu sanatlar için özel festivaller ve etkinlikler düzenleyerek, onları ulusal, toplumsal ve turistik etkinliklerde yaşattığını ifade etti.

Dernek halk dansları ekibi başkanı Faysal Vaz'a göre güney arda oyunu, ekip üyelerinin uyumlu performansı, kostümleri ve sahnedeki güçlü varlığına dayanıyor. Arda sırasında bir veya birden fazla şair, çevrelerinde zeyr adlı vurmalı çalgıyla birlikte yer alıyor. Katılımcılar, gösteri sırasında kılıç, tüfek veya hançer taşıyor ve ikili hareketlerle dairesel bir düzende ilerliyor. Ardından şairlerin doğaçlama şiirleriyle gösteri devam ediyor ve tekrar dairesel düzene dönülüyor.

Dernek üyesi Muhammed Rebi ise arda oyununda kullanılan enstrümanların çeşitlilik gösterdiğini belirtti. Zeyr (silindirik davul) ana çalgı olurken, bazen nefesli çalgı olan berzan da eşlik ediyor. Laib oyununda zeyre ek olarak daha küçük bir vurmalı çalgı olan hille kullanılıyor. Katılımcıların çoğu ise orta boy bir def taşıyor. Rebi, arda sırasında gökyüzünü kaplayan barut dumanının, kostümler ve gösteriyle bütünleşerek görsel bir şölen oluşturduğunu, şairlerin coşkulu şiirlerinin ise izleyicilere heyecan kattığını dile getirdi.

Baha bölgesi, zengin ve çeşitli halk kültürüyle öne çıkıyor. Güney arda oyunu, bölgenin en önemli ve yaygın halk sanatı olarak kabul edilirken; laib, meshabani, lebeyni, mecalisi ve dağ yolları gibi diğer geleneksel oyunlar da bölge halkının kimliğini ve tarihini bayramlarda, sosyal ve ulusal etkinliklerde yaşatıyor.