BM: Yetersiz finansman nedeniyle 3 milyon kişi AIDS riskiyle karşı karşıya

Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı'nın (UNAIDS) son raporunda, küresel finansmandaki ciddi azalma ve önleyici ilaçlara erişimdeki eşitsizlikler nedeniyle, mevcut on yılın sonunda üç milyondan fazla kişinin AIDS'e yakalanabileceği uyarısı yapıldı.

BM Bilgi Merkezi'nin aktardığına göre, raporda krizin kontrol altına alınması için yenilikçi önleyici ilaçlardan yerel toplulukların yürüttüğü müdahalelere kadar gerekli araçların mevcut olduğu vurgulandı. Ancak sürdürülebilir finansmanın eksikliği, 27-31 Temmuz tarihlerinde Rio de Janeiro'da düzenlenen 26. Uluslararası AIDS Konferansı'nın açılışıyla birlikte, en büyük engel olarak öne çıktı.

Raporda, finansman açığının büyümesinin ülkeleri temel hizmetleri azaltmaya ve topluluk temelli kuruluşları kapatmaya ittiği belirtildi; acil önlem alınmazsa salgının yeniden yayılabileceği konusunda uyarı yapıldı.

Ayrıca, HIV önlenmesinde yeni bir döneme girildiği, aşılar kadar etkili koruma sağlayan yeni nesil ilaçların geliştirildiği ifade edildi. Ancak bu ilaçların yüksek fiyatları ve ilaç şirketlerinin elindeki patentler nedeniyle milyonlarca kişinin bu tedavilere erişemeyebileceği kaydedildi.

Brezilya'nın, konferansa ev sahipliği yapmasına rağmen bu çelişkiyi yaşadığına dikkat çekildi. Ülke, "Lenkapavir" adlı ilacın klinik denemelerine katkı sunmasına rağmen, düşük maliyetli jenerik üretimine izin verilen ülkeler arasında yer almadı. Yılda iki enjeksiyon şeklinde uygulanan bu uzun etkili ilaç, son araştırmalara göre HIV bulaşını neredeyse %100 oranında önlüyor.

BM raporunda, HIV enfeksiyonları ve AIDS'e bağlı ölümlerin son otuz yılın en düşük seviyesine gerilemesine rağmen, küresel mücadelenin kırılgan olduğu belirtildi. 2025 yılında üç bölgede ve 21 ülkede yeni vaka sayılarının arttığı, 2024-2025 yıllarında ise uluslararası AIDS ile mücadele fonlarının 1,5 milyar dolar (%18) azalarak son yirmi yılın en düşük seviyesine indiği aktarıldı.

Ayrıca, 2025'te küresel kalkınma yardımlarının %23 oranında azaldığı ve bu düşüşün kayıtlardaki en büyük yıllık gerileme olduğu, sağlık programları ve AIDS ile mücadele girişimlerinin de en çok etkilenen alanlar arasında yer aldığı belirtildi.