Fazla akıllı telefon kullanımı hafızayı zayıflatabiliyor

Son araştırmalar, akıllı telefonlara aşırı bağımlılığın insanların hafızalarını kullanma biçimini etkileyebileceği ve bu durumun 'dijital amnezi' olarak adlandırıldığını ortaya koydu. The Guardian gazetesine göre, insanlar bilgileri tamamen zihinlerinde tutmak yerine cihazları harici bir hafıza olarak kullanmaya başladı.

Akıllı telefonlar, milyonlarca kişi için telefon numaraları, randevular, yapılacaklar listeleri ve günlük bilgiler gibi verileri saklayan 'ekstra bir hafıza' haline geldi. Bu da geçmişte olduğu gibi ayrıntıları ezberleme ihtiyacını azalttı.

Psikologlar, bu değişimin beyin kapasitesinin azaldığı anlamına gelmediğini, daha çok bilgilere yaklaşım biçiminin değiştiğini belirtiyor. Artık insanlar verileri zihinlerinde tutmak yerine cihazlardan geri çağırmaya yöneliyor.

Bilimsel araştırmalar, akıllı telefonların hafızada kalıcı bir zayıflamaya yol açmadığını, ancak tamamen bu cihazlara güvenmenin ezberleme ve bilgi geri çağırma gibi bazı zihinsel becerilerin kullanımını azaltabileceğini gösteriyor. Bu becerilerin etkinliğini korumak için düzenli olarak çalıştırılması gerekiyor.

2011 yılında Science dergisinde yayımlanan 'Google'ın Hafıza Üzerindeki Etkileri' başlıklı bir araştırmada, Columbia ve Harvard üniversitelerinden bilim insanları, katılımcıların bilgilere daha sonra internetten ulaşabileceklerini düşündüklerinde bu bilgileri ezberleme eğilimlerinin azaldığını, ancak bilginin nerede bulunduğunu daha iyi hatırladıklarını tespit etti.

Araştırmacılar, dışsal araçlara bellek desteği için başvurmanın yeni bir olgu olmadığını, ancak akıllı telefonların sürekli erişilebilirliği ve kişisel bilgi yoğunluğu nedeniyle insanlara her an yanlarında taşıdıkları 'ekstra bir hafıza' sunduğunu vurguladı.

Navigasyon uygulamalarının mekânsal hafızaya etkisi

Scientific Reports dergisinde yayımlanan bir araştırma, Google Maps gibi dijital navigasyon sistemlerine sıkça başvurmanın, doğal yön bulma becerilerinin kullanımını azaltabileceğini gösterdi. GPS'e daha çok güvenen kişilerin, yalnızca hafızalarını kullanmaları istendiğinde bazı yön bulma görevlerinde daha düşük performans sergiledikleri görüldü.

Benzer şekilde, İngiliz bilim insanı Eleanor Maguire'ın Londra taksi şoförleriyle yaptığı araştırmalar, yoğun navigasyon eğitiminin beynin hipokampus bölgesinde değişikliklere yol açtığını ve beynin kullanılan becerilere göre şekillendiğini ortaya koydu.

Bildirimlerin ve dikkat dağınıklığının riski

Akıllı telefonların etkisi yalnızca bilgi depolamayla sınırlı değil. Sürekli bildirimler ve uygulamalar arasında hızlı geçiş yapmak, dikkati dağıtıp beynin odaklanma yeteneğini de olumsuz etkileyebiliyor. Oysa dikkat, kalıcı anıların oluşmasında temel bir adım.